Fietstour Monumentale hekwerken

ACN verkent | terugblik

Na het slopen van de stadswallen in de tweede helft van de 19e eeuw kon de overvol gepropte middeleeuwse stad Nijmegen eindelijk gaan uitbreiden. Er was nu ruimte rond bebouwing mogelijk, bijvoorbeeld voor voortuinen. Deze nieuwe rijkdom kon geaccentueerd worden met bijzondere hekwerken, die recht deden aan stand, symboliek, tijdgeest én betekenis van de bouwwerken. We gingen mee op fietstour langs de monumentale hekwerken van Nijmegen met architect Maarten Heerkens.

Foto's: Olof Middelbeek

In de tweede helft van de 19^e eeuw kwam tevens de industriële revolutie goed op stoom, waardoor de productie van deze hekwerken groeide. Moeilijk en tijdrovend smeedwerk was niet meer nodig, omdat de industrieel vervaardigde ijzeren onderdelen nu in allerlei oplages en uiteenlopende vormen geproduceerd konden worden. Door deze onderdelen slim samen te stellen, ontstonden er nieuwe vormen van hekwerken.

De tuinhekken en -omheiningen werden in samenhang met de architectuur van gebouwen ontworpen. Soms oogden ze complex en symbolisch, of soms juist eenvoudig. De presentatie van het gebouw begon toen al bij de rand van het perceel: het hek. Door de tijd heen verandert de hekwerkencultuur, en verdwijnt het belang van deze omheiningen – zeker na de Tweede Wereldoorlog - steeds meer naar de achtergrond. Zo was het enige tijd geleden nog mogelijk om subsidie aan te vragen voor het onderhoud van monumentale tuinhekken aan de St. Annastraat, maar worden deze heden ten dage gesloopt om auto’s in voortuinen te plaatsen.

Foto: Olof Middelbeek

Over de rondleider

Architect Maarten Heerkens reconstrueerde de hekwerken van De Vereeniging. Deze waren tijdens de oorlog verloren gegaan, evenals de oorspronkelijke constructietekeningen. Tijdens zijn vooronderzoek raakte hij gefascineerd door de talloze prachtige hekwerken in Nijmegen, waar velen dagelijks aan voorbij lopen zonder ze op te merken. Op deze fietstour maakten we kennis met de monumentale hekwerken in Nijmegen.

---